Neft AQSh Eronni yana harbiy zarbalar bilan nishonga olishi mumkinligidan darak beruvchi belgilar fonida yana qimmatlashdi. Bugun muddati tugaydigan dekabr oyidagi Brent fyuchers shartnomasi bir barrel uchun 116 dollardan yuqoriga ko‘tarildi, yanada faolroq savdo qilinayotgan yanvar fyuchers shartnomasi esa 112 dollar atrofida savdolashdi. Dekabr yetkazib berilishi bo‘yicha WTI narxi qariyb 1% ga oshib, bir barrel uchun 103,01 dollarni tashkil etdi.

Harakatga Wall Street Journal nashrining xabari turtki berdi. Nashrga ko‘ra, yuqori martabali harbiy qo‘mondon payshanba kuni Donald Trampga zarba berish variantlari bo‘yicha ma’lumot bergan. Prezident bir necha bor kelasi haftadagi oraliq saylovlardan so‘ng Tehronga havodan zarbalarni tiklashi mumkinligiga ishora qilgan. Eslatib o‘tamiz, o‘tgan haftada WSJ va Associated Press AQSh Fors ko‘rfazi mamlakatlaridan qisqa, lekin shiddatli harbiy kampaniyaga tayyor turishni so‘ragani haqida xabar bergan edi; chorshanba kuni vitse-prezident Vance Eron rasmiylariga maktub yo‘lladi, Tehron esa bu maktubni olganini tan oldi. Endilikda Eronning asosiy muzokarachilaridan biri, parlament spikeri Mohammad Bagher G‘olibof keskin pozitsiya bildirib, Eron urushni tugatish uchun o‘z talablaridan chekinmasligini ko‘rsatdi. Shu tariqa, chorshanba kuni narxlarni pasaytirgan diplomatik imkoniyat oynasi torayib qoldi.

Shuni ham ta’kidlash kerakki, Brent oktabr oyida qariyb 12% ga oshdi va so‘nggi olti oydagi eng yuqori darajaga chiqib, ketma-ket to‘rtinchi oylik o‘sish sari bormoqda. Bu, Hormuz bo‘g‘ozi orqali tashishlar qayta tiklanganiga qaramay sodir bo‘lmoqda; yuqori xavflarga qaramay, ishlab chiqaruvchilar yuklarni jo‘natishga muvaffaq bo‘lishyapti. Zaxiralarning pastligi va qayta ishlangan mahsulotlar tanqisligi, qisman Ukrainadan Rossiya neftni qayta ishlash zavodlariga uyushtirilayotgan yangi zarbalar seriyasi bilan izohlanadigan omillar, narxlarni qo‘llab-quvvatlamoqda.

Vaziyat qanday rivojlanishi asosan AQShdagi oraliq saylovlarga bog‘liq. Ko‘plab tahlilchilar ovoz berishni neft bozori uchun navbatdagi asosiy geosiyosiy katalizator sifatida ko‘rmoqda. Mojarolar saylovdan keyin qayta avj olishi ehtimoli allaqachon nozik bo‘lgan fiziki bozor uchun noaniqlikni kuchaytiradi. Bu orada Isroilning siyosiy holati hamon mavhum: Netanyaxu bloki 53 o‘rin, asosiy muxolifat esa 48 o‘rin oldi, bu esa qo‘shimcha hamkorlarsiz hukumat tuzish uchun yetarli emas. Eslatib o‘tamiz, Isroil AQSh bilan birga fevral oxirida Eronning yadro dasturini tugatish maqsadi bilan unga qarshi operatsiyalarni boshlab bergan edi.

Fiziki bozor ham taranglikni tasdiqlamoqda. Kecha Shell bosh direktori Vael Savan joriy narxlar endi vaqtinchalik ko‘rinmayotgani, chunki jahon zaxiralari keskin kamayib ketganini aytdi. Bugun ExxonMobil va Chevron o‘z hisobotlarini e’lon qiladi va ularning izohlari yirik kompaniyalar talab va taklifni qanday ko‘rayotgani bo‘yicha manzarani to‘ldiradi. Bunday narxlar eksportchilar va neft kompaniyalari uchun foydali, biroq iste’molchilar, markaziy banklar va saylovlar arafasidagi respublikachilar uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri zarba — qimmat neft inflyatsiyani kuchaytiradi va Federal Reservega qat’iy (hawkish) ohangni saqlab qolish imkonini beradi.

Menimcha, Brent 3 noyabrgacha 110 dollar darajasidan yuqorida qoladi, zarbalarga tayyorgarlik tasdiqlansa yoki tankerlar yana hujumga uchrasa, narxni bemalol qayta 118–120 dollar oralig‘idan yuqoriga surib yuborishi mumkin. Keskin pasayish faqat Vashington va Tehron o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha aniq qadamlar e’lon qilsa mumkin bo‘ladi, G‘olibofning bayonoti esa bunda umid uyg‘otmayapti. Ovoz berish tugagach, manzara aniqroq bo‘ladi va agar Tramp chindan ham kampaniyani boshlab yuborsa, neft narxlari yana kuchli yuqoriga impuls oladi.

Joriy texnik manzaraga kelsak, xaridorlar yaqin qarshilik darajasini $105 atrofida egallashlari kerak. Bu $109 darajasini maqsad sifatida shakllantiradi, undan yuqoriga chiqish esa anchayin qiyin bo‘ladi. Uzoqroq maqsad $112 hududidir. Pasayish sodir bo‘lsa, ayiqchilar $101 darajasi ustidan nazoratni qo‘lga kiritishga urinadilar. Agar ularga buning uddasidan chiqish nasib etsa, diapazondan chiqish boqiylarga jiddiy zarba beradi va Neft narxini $98 gacha tushiradi, bundan keyin esa $95 gacha kengayish ehtimoli mavjud.